De hele dag zijn wij hulpverleners met van alles en nog wat bezig. we hebben onze werkzaamheden. Dus het is logisch dat we daar veel van onze tijd aan besteden. De meeste hulpverleners doen dat zo al jaren lang. Wat daarbij wel eens aan de aandacht ontsnapt is dat hulpverleners zich afvragen wat zij doen. Ik bedoel dan niet wat voor werk, maar wat we doen. Hoe worden de dingen gedaan. Waarom doen hulpverleners dingen op een bepaalde manier. Waarom wordt iets op ‘mijn’ manier gedaan? Dat is wel een interessante vraag.

Wat blijkt namelijk? veel hulpverleners leven hun leven op de automatische piloot. “Zo doe ik dat mijn hele leven al” wordt er dan gezegd. Of er wordt gezegd dat bepaalde zaken in een instelling altijd al op een bepaalde manier gebeurden. En dat is vaak een regen genoeg om er niets aan te (willen) veranderen.

De illusie is dan dat het lijkt alsof er bewust voor een bepaalde levenswijze wordt gekozen, maar niets is minder waar. Het blijkt dat vele overtuigingen en gedragingen een reactie zijn op eerdere gebeurtenissen. Zo is de ’stoere hulpverlener’ soms gewoon een slachtoffer van eigen onzekerheid. Hij weet geen andere manier om daarmee om te gaan dan de wereld om hem heen te intimideren. Dan voelt hij de pijn van zijn eigen onzekerheid niet. En misschien is dat aardige meisje wel een kruidvat van woede. Omdat ze bang is voor ruzie probeert ze het iedereen naar de zin te maken. Haar omgeving en zijzelf vinden dat (tot op zekere hoogte) aangenaam, maar vanbinnen wodt haar innerlijke strijd. En misschien gebruikt die zielige collega, die het toch zo moeilijk heeft, haar slachtofferschap wel om iedereen te manipuleren.

Dus het uiterlijke gedrag (stoer, aardig en zielig) is soms helemaal niet echt. Het is een reactie op een gevoel dat we liever niet voelen. Door zelf in die reactie te geloven lijkt ons doen en laten onder controle, maar het is niet meer dan een gespeeld toneel. Interessante vraag dus: waarom leef ik mijn (werk)leven op mijn manier?

2008 JP

Ik wil even niet aan mijn werk denken. Ik zit buiten, in de zon, een boek te lezen. Al lezende zie ik boven mijn boek uit een insect met prachtige vleugels. Ze is nu hier, dan daar en komt echt overal. Plotseling valt mijn oog op een ander insect. Een insect met een meer besliste manier van vliegen. De kleuren zijn niet zo heel bijzonder. Misschien een reden dat dit insect mij eerst ontging.

Zijn rondfladderende buur strijkt dan hier, dan daar neer en steekt zijn snuitje bevallig omlaag, waar maar een druppel nectar aanwezig is. Dit insect doet het anders. Het heeft een heel andere manier van bezig zijn. Is de nectar verboren, dan zoekt hij overal, totdat hij die vindt. Is de bloemkelk dicht, dan duwt hij voorzichtig de blaadjes uiteen. Zijn mede-insect met de beschilderde vleugels heeft geen geduld voor zo’n moeilijk en langdurig zoeken.

Terwijl ik verder wil gaan met het lezen van mijn verhaal moet ik ongewild aan mijn werk denken. Iedere cliënt is ook een verhaal. Het is jouw en mijn taak om dit unieke verhaal te lezen. Oog te hebben voor de grote lijnen, de diepere lagen, ja voor allerlei verrassende details. Wie is die ander toch? Regel voor regel, bladzij voor bladzij, hoofdstuk voor hoofdstuk volg je zo de cliënt. Ik kom hulpverleners tegen die hun cliënten alleen maar vluchtig doorbladeren. Al heel snel hebben ze het gezien en hun conclusie getrokken. Wat hebben zij een cliënt toch snel úit’. Maar dat is geen lezen. Dat is haastig consumeren, net als een vlinder. Van het eigenlijke verhaal dringt er niets tot hen door. Beledigend is het zoals zij hun cliënten even ter hand nemen om hen dan vervolgens weer vlug weg te leggen, net als een krant die weer op de stapel kan.

Ik kom gelukkig ook hulpverleners tegen die hun cliënten niet terzijde leggen. De cliënt blijft hen boeien, verwonderen en ontroeren. Zij weten, dat begeleiden vooral hérlezen is. En steeds vallen er weer andere accenten, openen zich nieuwe vergezichten. Wat kunnen zij uitkijken naar het verdere verloop van het verhaal. Naar de volgende bladzijde, het volgende hoofdstuk.

Ineens moet ik aan jou denken. Jij die overal een oplossing voor weet. Je bent dan hier, dan daar en lijkt echt alles aan te kunnen. Misschien wordt je wel vaak bewonderd. Maar….verdiep je je wel echt in je cliënten? Trek je niet te snel je conclusies? Ben je geen vlinder?

O ja, voordat ik weer verder ga met mijn boek, ik zou je bijna over het hoofd zien. Je lijkt net een bij! Ja jij, die het druk genoeg heeft met de eigen taken. Jij die stilletjes opereert op de achtergrond. Jij die duidelijk de grenzen van het eigen kunnen aangeeft. Jij die bij weinig cliënten veel, maar goed werk verricht. Weet je, je krijgt misschien niet zo veel complimenten. Dan doe ik het maar vanaf deze plaats: Ik ben blij met de bijen en mijn cliënten ook!

2005 JP