Proza of poezie?

Onze clienten zijn onze klanten. En klanten moeten op een juiste wijze benaderd worden. Anders raak je hen kwijt, letterlijk of figuurlijk. Een goede bejegeing is dus belangrijk. Vooral in het omgaan met de emoties van onze clienten. En over emoties wordt heel wat gepraat in de zorg. Soms op een goede wijze. Jammer genoeg vaak ook niet…..

Emoties, wat kunnen ze mooi zijn. Ik kan er soms ontroerd van raken. Maar ze zijn tegelijk ook zo heel teer. Grote voorzichtigheid is geboden. Mensen maken zo vlug wat kapot. Onze woorden doen soms alleen maar afbreuk aan de ander. Tegelijkertijd wordt er van hulpverleners wel een professionele houding verwacht. Zeker op emotioneel gebied.

Een probleem is, dat er in emotieland een taal wordt gesproken, die bijna niet onder woorden is te brengen. Denk bijvoorbeeld aan de vijf basisemoties: Bang, boos, blij, bedroefd, beschaamd. Het uitspreken van deze woorden gaat nog wel. Maar vind er in het gesprek met de client maar eens de juiste woorden voor. Eigenlijk zijn het onuitsprekelijke zaken. Onze taal, hoe ontoereikend kan die toch zijn.

Taal en taal is twee. Waar onze clienten het écht niet van moeten hebben is van beschrijvende taal, van proza. Een taal die definieert. In feite een zeer oppervlakkige taal. Ze lijkt heel nauwkeurig. Soms heel treffend. Soms heel melodieus. Maar ze heeft geen diepgang. Het is ééndimensionale taal. Eigenlijk betekent deze taal niet méér dan wat ze in woorden vastlegt. Juist, omdat ze zo zakelijk is, is ze niet ter zake…..

Gelukkig kan taal ook anders zijn. Naast het beschrijvende proza is er de poezie. De poezie die oproept, aanduidt en suggereert. Poezie is heel bescheiden. Ze weet dat hevig verdriet en hevige vreugde zich niet laten verwoorden. Poezie kan eigenlijk maar één ding doen: ruimte scheppen. Een warme, creatieve ruimte, waarin het onzegbare een kans krijgt. Dat gebeurt met woorden, regel voor regel. Maar daar gaat het eigenlijk niet om. Het gaat niet om wat er op papier staat. Juist wat er níet staat: dat is de essentie. Of dat wat er tússen staat. Tussen de regels.

Kijk eens eerlijk naar jezelf. Welke taal gebruik jij in het gesprek met de client. Denk daar eens over na. Het gaat iedereen aan. Niemand uitgezonderd. Denk toch eerst na voordat je wat zegt. Terughoudendheid is geboden.

O ja, ik hoor soms namaakpoezie. Het lijkt heel wat, maar eigenlijk is het gewoon een veredelde vorm van proza. Toch hoor ik gelukkig ook echte poezie. Zij is heel bescheiden. Exacte beschrijvingen liggen haar niet. Ze beperkt zich tot omschrijvingen. Ze biedt alleen maar een omarming voor onuitsprekelijke menselijke ervaringen. Nou ja, alleen maar. Staan er geen regels, dan staat er ook niets tussen de regels. Dat is de andere kant. Dan blijft het papier blanco. Dan blijft het stil. Angstig stil……..

2007 JP